Úc (MEL, CBR, SYD) – bốn phương trời ta về đây chung vui

Góc nhìn vội vã về các thành phố lớn của Úc

Trải nghiệm có lẽ là thứ đáng giá nhất, để ta gói ghém cất giữ. Chuyến đi Úc chủ yếu ở Sydney và Melbourne để tìm hiểu thị trường mang lại nhiều trải nghiệm cá nhân đáng nhớ. Mình thích phượt và muốn viết để lưu giữ và chia sẻ cho bạn bè.

Đi lại ở Úc không còn là việc khó khăn. Cô chú mình gặp 30–40 năm trước đi Úc thường qua nước thứ 3 như Hồng Kong, Philippine, Mã Lai,… Còn hiện tại, hầu hết các hãng bay Vietnam Airline, Bamboo, VJA đều đã có đường bay đến các thành phố nhiều người Việt sinh sống: Sydney, Melbourne, Perth, Brisbane. Mỗi hãng khai thác theo ngày cố định trong tuần và khác nhau với mỗi điểm đến, thường là 1–2 chuyến bay 1 tuần. Chi phí tuỳ thuộc là bay thẳng hay nối chuyến, dao động từ 14 đến 24 triệu VNĐ 2 chiều. Mùa cao điểm từ VN thường là mùa xuân và hè, từ tháng 9 đến tháng 3 năm sau thì giá vé cao hơn. Từ sân bay về trung tâm thành phố (CBD) ở các thành phố mình đi có thể lựa chọn Uber, Didi hoặc Xe bus, Tàu. Đi xe công nghệ thường khoảng 1 đồng Úc/km. Nếu có bus hoặc đi Tàu sẽ rẻ hơn. Ở trong thành phố, phương tiện công cộng rất thuận tiện có train, tram, metro, bus để mọi người lựa chọn. Melbourne bạn có thể nhìn thấy tàu điện giống trong ảnh tàu điện Hà nội những năm 8x, đây là điểm mình rất mê. Melbourne thuộc bang Victoria, giao thông công cộng dùng chung thẻ PT, nạp tiền tại các bến chính hoặc trong các cửa hành tiện lợi 7 Eleven. Ở trung tâm, Melbourne có 1 khu vực màu xanh thì các trạm đó không bị mất phí, gọi là Free Tram Zone. Mình thấy rất nhân văn. Điểm này khác ở Sydney, Syd thuộc bang NSW có dân số lớn nhất Úc, giao thông công cộng có thẻ chung là Opal nhưng hiện tại đã chấp nhận thẻ tín dụng để thanh toán trực tiếp nên nhiều ngừoi dùng luôn thẻ cho tiện. Chi phí với xe công cộng rất tốt. Mình đi từ Melb đến Canberra khoảng 8 giờ đồng hồ với train và bus thì chi phí 38 đồng. Đi máy bay mất khoảng 1,15 giờ và ~100 đồng Úc. Đi xe tự lái mất khoảng 6 giờ. Theo mình được nghe thì như ở Melbourne họ sẽ chỉ trừ tối đa 8 đồng Úc khi di chuyển công cộng, cao hơn không bị trừ. Mình rất ngạc nhiên khi biết công ty vận hành hệ thống công cộng này là tư nhân. Công cụ hữu hiệu nhất để di chuyển là Google map, dữ liệu cập nhật chính xác và tức thời. Khi dùng google map, mọi người cần lưu ý hướng và đích đến trên ứng dụng để lựa chọn trạm chờ cho đúng phía. Mình đã suýt bị lỡ vì đứng nhầm trạm đối diện, còn ở Sydney thì bị đi lố mất 3 bến do đợi sai bus Standing (C thành A). Google Map là công cụ không thể thiếu khi di chuyển. Có cách di chuyển nữa. đó là tự lái, nếu bạ có bằng lái xe Viênt nam (loại bằng song ngữ) thì có thể dùng cách này, nếu thuê và trả cùng điểmm thì chi phí rẻ hơn rất nhiều so vớii đi uber, cách này phù hợp nếu bạn muốn thự lái ra ngoài thành phối, chi ohis một ngày tầm 60 đồng cho một xe 5 chỗ.

Toàn lãnh thổ Úc dùng chung đồng tiền AUD (Đô La Úc), những năm gần đây AUD mất giá so với USD nên hàng hoá trở nên tiện lợi cho xuất khẩu hơn. Hiện tại tỉ giá với VND khoảng 16.000 vnđ. Hầu hết các chi tiêu từ rất nhỏ như 1 đồng đều có thể dùng thẻ tín dụng. Thanh toán không dùng tiền mặt rất phổ thông vì dù 1 quán nhỏ ở xa trung tâm họ cũng dùng máy POS. Tuy vậy, ngân hàng liên bang đặt ra quy định về việc giao dịch qua thẻ sẽ bị tính thêm 1–2% phí, nên nếu chi tiêu khoản lớn dùng tiền mặt sẽ tiết kiệm hơn đáng kể. Mỗi lần tính tiền, mình đều yêu cầu in hoá đơn để thống kê, việc này quan trọng để quản lý chi tiêu cá nhân sau này. Chi tiêu ở Úc, nếu đi du lịch, với các mặt hàng mua mang về nước làm quà thì được khấu trừ GST, với điều kiện tổng hoá đơn lớn hơn 300 đồng và phải mua trong 1 lần tại 1 địa điểm. GST đang là 8%.

Úc là đất nước của nhập cư. Thuở ban đầu châu Úc chỉ có thổ dân, sau đó khi Vương quốc anh đô hộ thì đưa nhiều tù nhân. từ châu Âu qua đây (đi trên đường quê ở Melbourne dễ dàng bắt gặp những hàng đá núi lửa thẳng tắp của các tù nhân gần 200 năm trước). Và về sau này, đất đai rộng lớn nên rất nhiều người từ rất nhiều quôcd gia khác nhau trên toàn cầu tới đây. Đây có lẽ là lí do căn bản khiến Úc có nền văn hoá đa dạng. Và cũng vì thế, nhiều người tới đây học tập, làm ăn, đoàn tụ gia đình khiến cho nhu cầu nhà ở thuê, khách sạn, rất lớn. Đến Úc mình đã ở nhà bạn mình, ở BnB, ở khách sạn. Nếu bạn đi dài ngày thì BnB là lựa chọn hợp lý, bạn có thể mua đồ ăn về sẽ tiết kiệm nhiều. Do chính sách Úc thừa kế nhiều từ nước Anh nên chi phí phải trả cho dịch vụ ăn uống bên ngoài thường là cao. Nếu bạn đi mình ngắn ngày thì ở các khách sạn cũng là lựa chọn hợp lý giá từ 60 đồng/đêm.

Úc là 1 đảo lớn hơn 7 triệu km vuông và nằm ở Nam bán cầu (Việt Nam ở Bắc bán cầu) nên thời tiết ngược với VN. Úc theo mô hình liên bang với 6 tiểu bang, mỗi bang có chính sách quy định riêng và không đối lập với quy định của Liên bang; ví dụ như dịp mình ở thì Victoria có ngày nghỉ cho trận chung kết bóng bầu dục Úc (thứ 6 trước ngày diễn ra trận chung kết Grand Final) nhưng bang NSW không có ngày nghỉ này. Đi xuống phía dưới nước Úc thì nhiệt độ thường thấp hơn do xa xích đạo hơn, mùa đông thậm chí có cả tuyết rơi. Nếu đến vào mùa đông, thưởng là tháng 6 đến tháng 8 thì bạn chú ý mang áo rét đi. Chính vì điều này nên mình nghĩ Úc có thời tiết đa dạng rất nhiều thứ để trải nghiệm. Mình hỏi nhiều người bạn thì họ đều có mục tiêu trong cuộc đời là đi trip vòng quanh nước Úc, khoảng 2 tháng, không dễ với đa số mọi người. Mình cùng. a Kiệt đi 1 ngày khoảng gần 1000km về vùng quê của Victoria thì thấy là chất lượng đường xá đi lại cực kỳ tốt, đi không cảm giác mệt. Úc có diện tích rộng gấp nhiều lần Việt Nam (hơn 300 ngàn km2) nhưng dân số chỉ khoảng 30 triệu (1/3 dân số Việt nam) nên khi đi xa trung tâm thì cảm giác chung là thưa thớt, chính sách quản lý đất đai của Úc theo phương Tây, sở hữu của cá nhân. Nên là, có khi mình đi tới 1 km đường mới hết phân cách của 1 gia đình. Đoạn này làm mình nhớ phim về viến Tây. Hoa kỳ đầu thế ký 19 ghê. Các gia đình làm trang trại cũng được tự động hoá cao, mình thấy chủ yếu là trồng cỏ, cải, ô liu, nuôi bò, cừu, ngựa. Cây mọc phổ biến là bạch đàn (khuynh diệp). Chính vì vậy nên đi dài có cảm giác buồn tẻ, sự buồn tẻ trong xanh ngát mầu dễ chịu. Mùa xuân là mùa đẹp nhất khi mà cây lá xanh tươi, hoa nở nhiều màu. Không khí ở Úc thì cực kỳ trong lành, một phần rất lớn đến từ chính sách bảo vệ môi trường của nước Uc những năm gần đây, bạn thoải mái hít hà hết không khí vào lồng ngực.

Úc xây dựng xã hội theo mô hình phương Tây (Anh và Bắc Âu), ở bang Victoria mình thấy chính sách cho trẻ em và người già tốt, điều kiện phát triển cho trẻ em lúc nào cũng sắn sàng; hệ thống hỗ trợ cho người già tiên tiến, có lẽ vì vậy mà ở đây nghười già em bé vui hơn chăng? Ví dụ như người già có thể tới trung tâm người già sống, sẽ có người chăm sóc và chi phí sẽ được chính phủ hỗ trợ. Như a bạn mình, mẹ anh ở nhà cùng con thì chính phủ cử người tới nhà chăm sóc định kỳ. Học sinh theo hệ thống trường công thì được miễn phí tiền học. Đổi lại là những người trong độ tuổi đi làm sẽ đóng thuế cao đảm bảo cho hệ thông an sinh như vậy. Hầu hết mọi người đi làm đều có thể sở hữu nhà và thưởng sẽ vay ngân hàng, hàng tháng thu nhập từ lương sẽ dùng phần lớn trả gốc và lãi. Tuy vậy, nhà và giá cộng với hệ thống giao thông thuận tiện nên rất hợp lý. Một căn nhà phổ biến rộng ít nhất 500m2, một tầng, 3 phòng ngủ và bạn có thể lái xe đi làm 100km là bình thường (khoảng 1 giờ). Đây là điểm rất đáng học hỏi cho các nước đi sau.

(tbc)